The power of modern literature lies in its willingness to give a voice to what has remained unexpressed in the social or individual unconscious: this is the gauntlet it throws down time and again. The more enlightened our houses are, the more their walls ooze ghosts. Dreams of progress and reason are haunted by nightmares.

Shakespeare warns us that the triumph of the Renaissance did not lay the ghosts of the medieval world who appear on the ramparts at Dunsinane or Elsinore. At the height of the Enlightenment, Sade and the Gothic novel appear. At one stroke Edgar Allan Poe initiates the literature of aestheticism and the literature of the masses, naming and liberating the ghosts that Puritan America trails in its wake. Lautréamont explodes the syntax of the imagination, expanding the visionary world of the Gothic novel to the proportions of a Last judgment. In automatic associations of words and images the Surrealists discover an objective rationale totally opposed to that of our intellectual logic.

Is this the triumph of the irrational? Or is it the refusal to believe that the irrational exists, that anything in the world can be considered extraneous to the reason of things, even if something eludes the reasons determined by our historical condition, and also eludes limited and defensive so-called rationalism?

(Italo Calvino, „Cybernetics and Ghosts“)

_____________________

La linea di forza della letteratura moderna è nella sua coscienza di dare la parola a tutto ciò che nell’inconscio sociale o individuale è rimasto non detto: questa è la sfida che continuamente essa rilancia. Più le nostre case sono illuminate e prospere più le loro mura grondano fantasmi; i sogni del progresso e della razionalità sono visitati da incubi.

Shakespeare ci avverte che il trionfo del Rinascimento non ha placato i fantasmi dell’universo medievale che s’affacciano sugli spalti di Dunsinane e di Elsinore; al culmine dell’Illuminismo, sorgono Sade e il romanzo nero; Edgar Allan Poe inaugura insieme la letteratura dell’estetismo e la letteratura di massa, dando un nome e un passo agli spettri che l’America puritana si porta dietro; Lautréamont fa esplodere la sintassi dell’immaginazione, dilata il mondo visionario del romanzo nero fino alle dimensioni di un giudizio universale; i surrealisti scoprono nelle associazioni automatiche di parole e d’immagini una ragione obiettiva contrapposta a quella della nostra logica intellettuale.

E il trionfo dell’irrazionale? Oppure è il rifiuto di credere che l’irrazionale esista, che qualcosa al mondo possa esser considerata estranea alla ragione delle cose anche se sfugge alla ragione determinata dalla nostra condizione storica, a un sedicente razionalismo limitato e difensivo?

(Italo Calvino, „Cibernetica e fantasmi“)

Nema savršene lepote koja u srazmeri ne bi imala i nešto neobično.

(Fransis Bekon, ESEJI: ILI SAVETI POLITIČKI I MORALNI, „43. O lepoti“, pred. Borivoje Nedić, Kultura, 1967)

There is no excellent beauty that hath not some strangeness in the proportion.

(Francis Bacon, ESSAYS)

U toj zemlji gde raste i oleandar i grab; gdje uz obalu maistrala leprša dašak romaskog duha i vije se laka zapadna melopeja, a po zaleđu u buri struji duboko rasni narodni život i gudi primitivni monokord; gdje uz katedrale sa Ticijanima i Veronezima postoje i manastiri u kojima tinja duh srednjevekovne srpske manastirske obrazovanosti, u kojima caruju krute bizantinske ikone i u kojima se čuvaju zavjeti Nemanjića; gdje pored primorskog trubadura nalazimo i mrgodnog brđanskog kaluđera ljetopisca, — u toj zemlji, među raznovrsnim osobitostima koje je uslovila priroda i stvorila istorija, i sjeverodalmatinski kopneni kraj, naseljen izbjeglicama koje su se od XV vijeka dalje sklanjali pred Turcima na njegov goli krš i suve visoravni, predstavlja po svojim specijalnim kulturnim, psihičkim i ekonomskim momentima, jedno izdvojeno područje.

Citat Vladana Desnice na koji sam naišao u novoj studiji Vladana Bajčete NON OMNIS MORIAR: O POEZIJI I SMRTI U OPUSU VLADANA DESNICE (2022, Institut za književnost i umetnost). Rečenice su iz Desničine knjige HOTIMIČNO ISKUSTVO: KNJIGA PRVA (2006, VBZ, str. 28), tačnije iz njegovog eseja o pesniku Mirku Koroliji.

Dok sam radila u banci (…) Sedim i kucam za računarom, i razmišljam: bože, zašto svi ljudi oko mene ne vrište?

(Javorka Đurić / Maple Things, podkast Tampon Zona)

One can see the direct connection of Metabolist cycles of change with Buddhist reincarnation, prompting the pun that Metabolism should really be called „Metabuddhism“. Kurokawa contrasts it in so many ways with the static notions of the West:

„We have in Japan an aesthetic of death, whereas you have an aesthetic of eternity. The Ise shrines are rebuilt every twenty years in the same form, or spirit; whereas you try to preserve the actual Greek Temple, the original material, as if it could last for eternity“.

(Kisho Kurokawa, METABOLISM IN ARCHITECTURE; Charles Jencks: „Introduction“; 1977, Studio Vista)

Преводилац мора врло добро да познаје свој језик. Није лоше ако притом познаје и страни.
— Бранислав Живојиновић; према ЧАС АНАТОМИЈЕ: ПРОНАЂЕНО У ПРЕВОДУ, 22:25.

Алфред Казин казује како је Томас Ман посудио један од Кафкиних романа Ајнштајну, који му га је вратио говорећи: „Нисам могао да га читам, људски ум није толико сложен“.

(Умберто Еко, ШЕСТ ШЕТЊИ КРОЗ НАРАТИВНУ ШУМУ, Народна књига, 2003; према Alfred Kazin, ON NATIVE GROUND: AN INTERPRETATION OF MODERN AMERICAN PROSE LITERATURE)